A Harfi ile başlayan atasözleri ve anlamları

A Harfi ile başlayan atasözleri ve anlamları

Aba altında er yatar. : Giyim kuşam kişiliğe ölçü olamaz. Aba vakti yaba, yaba vakti aba. : Gereksinimler vaktinden önce ve ucuz olduğu zaman karşılanmalıdır. Abanın kadri yağmurda bilinir. : Bir şeyin gerçek değeri, ancak ona çok ihtiyaç duyulduğu zaman iyi anlaşılır. Abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır. : Görmemiş kişi, rastlantı sonucu layık olmadığı bir duruma kavuşursa bu durum kendisinin hakkıymış gibi aptalca böbürlenir. Abdal düğünden, çocuk oyundan Devamı…

A harfi ile başlayan atasözleri

A harfi ile başlayan atasözleri

Aba altında er yatar. Aba vakti yaba, yaba vakti aba. Abanın kadri yağmurda bilinir. Abdal ata binince bey oldum sanır, şalgam aşa girince yağ oldum sanır. Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz. Abdal tekkede, hacı mekke’de bulunur. Abdala “kar yağıyor” demişler, “titremeye hazırım (durmuşum)” demiş. Abdala malum olur. Abdalın dostluğu köy görününceye kadar. Abdalın karnı doyunca gözü pabucundadır (yolda olur). Abdalın yağı çok olursa gâh borusuna çalar, gâh gerisine. Abdestsiz sofuya namaz mı dayanır. Aç aç Devamı…

B harfi ile başlayan atasözleri

B harfi ile başlayan atasözleri

Baba (evlat, oğul) ekmeği zindan ekmeği, koca (er) ekmeği meydan ekmeği. Baba himmet, oğul hizmet. Baba kırk oğul beslemiş, kırk oğul bir babayı beslememiş. Baba koruk (erik) yer, oğlunun dişi kamaşır. Baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana. Baba oğluna bir bağ bağışlamış oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş. Baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk. Babamın adı hıdır, elimden gelen budur. Babanın sanatı oğla mirastır. Babasından mal kalan, merteği içinden bitmiş sanır. Babayla oğlanın pabucu Devamı…

C harfi ile başlayan atasözleri

C harfi ile başlayan atasözleri

Cahile söz (laf) anlatmak deveye hendek atlatmaktan güçtür (zordur). Cahilin dostluğundan arifin düşmanlığı yeğdir. Cambaz ipte balık dipte gerek. Cami ne kadar büyük olsa imam gene bildiğini okur. Caminin (mescidin) mumunu yiyen kedinin gözü kör olur. Can boğazdan gelir (geçer). Can bostanda bitmez. Can candan şirindir (tatlıdır). Can canın yoldaşıdır. Can çekişmektense ölmek yeğdir. Can çıkmayınca (çıkmadan) huy çıkmaz. Can cümleden aziz. Cana gelecek kaza (zarar) mala gelsin. Cana gelecek mala gelsin. Candan ahbap, kandan Devamı…

Ç Harfi ile başlayan atasözleri

Ç Harfi ile başlayan atasözleri

Çabalama kaptan ben gidemem. Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme. Çağrılan yere git, ar eyleme çağrılmadığın yere gidip yerini dar eyleme. Çağrılmayan yere çörekçiyle börekçi gider. Çalı idi çırpı idi, evim idi ya, ayı idi uyu idi, kocam idi ya. Çalma elin kapısını, çalarlar kapını. Çam ağacından ağıl olmaz, el çocuğundan oğul olmaz. Çam sakızı çoban armağanı. Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar. Çanakta balın olsun, yemen’den (bağdat’tan) arı gelir. Çarşı iti ev beklemez. Çatal Devamı…

D harfi ile başlayan atasözleri

D harfi ile başlayan atasözleri

Dağ ardında olsun da, yer altında olmasın. Dağ başına harman yapma, savurursun yel için sel önüne değirmen yapma, öğütürsün sel için. Dağ başına kış gelir, insanın başına iş gelir. Dağ başından duman eksik olmaz. Dağ dağ üstüne olur, ev ev üstüne olmaz. Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur. Dağ doğura doğura bir fare doğurmuş. Dağ ne kadar yüce olsa yol üstünden aşar. Dağ, ovanın süt anasıdır. Dağ yürümezse abdal yürür. Dağda bağın var, yüreğinde dağın Devamı…

E harfi ile başlayan atasözleri

E harfi ile başlayan atasözleri

Ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane. Ecele çare bulunmaz. Eceli gelen fare kedi taşağı kaşır. Eceli gelen (yaklaşan) köpek cami (mescit) duvarına (avlusuna) siyer (işer). Edebi edepsizden öğren. Eden bulur, inleyen ölür. Efendim nerede, ben nerede?. Eğilen baş kesilmez. Eğreti ata binen tez iner. Eğreti kuyruk tez kopar. Eğri düzü beğenmez, bu da bizi beğenmez. Eğri oturup doğru konuşalım. Eğriye eğri doğruya doğru. Ek tohumun hasını, çekme yiyecek yasını. Eken biçer, konan göçer. Ekmeden biçilmez. Devamı…

F Harfi ile başlayan atasözleri

F Harfi ile başlayan atasözleri

Fakirlik ayıp değil, tembellik ayıp. Fala inanma, falsız kalma. Fare çıktığı deliği bilir. Fare deliğe sığmamış, bir de kuyruğuna (kıçına) kabak bağlamış. Faydasız baş mezara yaraşır. Fazla mal göz çıkarmaz. Felek, kimine kavun yedirir kimine kelek. Fırsat her vakit ele geçmez. Fırsat sakal altından geçer. Fukara tavuğu bir yumurtlar. Fukaranın düşkünü, beyaz giyer kış günü. Fukaranın tavuğu tek tek yumurtlar. Fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur.

G harfi ile başlayan atasözleri

G harfi ile başlayan atasözleri

Gafile kelam, nafile kelam. Gailesiz baş, yerin altında. Gammaz olmasa tilki pazarda gezer. Garibe bir selam bin altın değer. Garip itin kuyruğu bacağı arasında (götünde, kıçına kısık) gerek (olur). Garip kuşun yuvasını allah yapar. Gâvurun ekmeğini yiyen gâvurun kılıcını çalar. Geç olsun da güç olmasın. Gece gözü, kör gözü. Gece işi, körler işi. Geceler gebedir. Geçme namert köprüsünden, ko aparsın su seni. Geçmişe mazi, yenmişe kuzu derler. Geçti bor’un pazarı (sür eşeğini niğde’ye). Gel demesi Devamı…

H harfi ile başlayan atasözleri

H harfi ile başlayan atasözleri

Hacı hacı olmaz gitmekle mekke’ye, dede dede olmaz gitmekle tekkeye. Hacı hacıyı mekke’de, derviş dervişi tekkede bulur. Haddini bilmeyene bildirirler. Hak deyince akan sular durur. Hak söz ağıdan acıdır. Hak yerde kalmaz. Hak yerini bulur (yerde kalmaz). Haklı söz, haksızı bağdat’tan çevirir. Hâl hâlin yoldaşıdır. Halayıktan kadın olmaz, gül ağacından odun. Halka verir talkını (telkini), kendi yutar salkımı. Hamala semeri yük olmaz. Hamama giren terler. Hancı sarhoş yolcu sarhoş. Hangi akla hizmet ediyor?. Hangi dağda Devamı…

İ Harfi ile başlayan atasözleri

İ Harfi ile başlayan atasözleri

İbadet de gizli, kabahat de. İç güveyisi iç ağrısı. İçi beni yakar, dışı eli (seni) yakar. İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır. İhtiyarın düşkünü, beyaz giyer kış günü. İki arslan bir posta sığmaz. İki at bir kazığa bağlanmaz. İki baş bir kazanda kaynamaz. İki cambaz bir ipte oynamaz. İki çıplak bir hamama yakışır. İki deliye bir uslu koymuşlar. İki dinle bir söyle. İki el bir baş içindir. İki emini bir yemin aralar. İki gönül bir olunca Devamı…

I Harfi ile başlayan atasözleri

I Harfi ile başlayan atasözleri

Irak yerin haberini kervan getirir. Irmak kenarına çeşme yapılmaz. Irmaktan geçerken at değiştirilmez. Irz insanın kanı pahasıdır. Isıracak it (köpek) dişini (dişlerini) göstermez. Isıramadığın (bükemediğin) eli öp başına ko. Isırgan ile taharet olmaz. Islanmışın yağmurdan korkusu olmaz. Ismarlama hac, hac olmaz. Issız eve it buyruk.

K Harfi ile başlayan atasözleri

K Harfi ile başlayan atasözleri

Kabahat samur kürk olsa kimse sırtına almaz. Kabiliyetli çırak ustayı geçer. Kaçan balık büyük olur. Kaçanı kovmazlar, yıkılanı vurmazlar. Kaçanın anası ağlamamış. Kader olmayınca kadir bilinmez. Kadı anlatışa göre fetva verir. Kadı kızında bile kusur olur. Kadının fendi, erkeği yendi. Kadının şamdanı altın olsa mumunu dikecek erkektir. Kadının yüzünün karası erkeğin elinin kınası. Kalaylı bakır küflenmez. Kalbi yıkmak kolay, yapmak zordur. Kalbin yolu mideden geçer. Kalendere “kış geliyor” demişler, “titremeye hazırım” diye cevap vermiş. Kalın Devamı…

L Harfi ile başlayan atasözleri

L Harfi ile başlayan atasözleri

Laf lafı açar, laf da tabakayı açar. Laf lafı açar. Laf torbaya girmez. Lafla peynir gemisi yürümez. Latife latif gerek. Leyleği kuştan mı sayarsın, yazın gelir, kışın gider. Leyleğin ömrü (günü) laklakla geçer. Lodosun gözü yaşlı olur. Lokma (bile) çiğnenmeden yutulmaz. Lokma karın doyurmaz, şefkat artırır.

M Harfi ile başlayan atasözleri

M Harfi ile başlayan atasözleri

Mahkeme kadıya mülk değil. Maksat muhabbet olsun. Mal adama hem dost, hem düşmandır. Mal canı kazanmaz, can malı kazanır. Mal canın yongasıdır. Mal da yalan mülk de yalan, var biraz da sen oyalan. Mal melameti örter. Malı ongun olanın adı angın olur. Malın iyisi boğazdan geçer. Malın iyisi suya yakın, daha iyisi eve yakın. Malını yemesini bilmeyen zengin, her gün züğürttür. Marifet iltifata tabidir. Mart ayı dert ayı. Mart çıkmadıkça dert çıkmaz. Mart dokuzunda çıra Devamı…

N Harfi ile başlayan atasözleri

N Harfi ile başlayan atasözleri

Namaza meyli olmayanın kulağı ezanda olmaz. Nasihat istersen tembele iş buyur. Ne dağda bağım var, ne çakaldan davam. Ne dilersen eşine o gelir başına. Ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına. Ne ekersen onu biçersin. Ne karanlıkta yat, ne kara düş gör. Ne oldum dememeli, ne olacağım demeli. Ne sakala minnet ne bıyığa. Ne şeytanı gör ne salavat getir. Ne şiş yansın ne kebap. Ne verirsen elinle o gider seninle. Ne yârden geçilir ne serden. Ne Devamı…

O Harfi ile başlayan atasözleri

O Harfi ile başlayan atasözleri

Od ile su, dilsiz yağıdır. Oduncunun gözü omçada, dilencinin gözü çömçede. Oduncunun gözü omçada. Oğlan anası kapı arkası, kız anası minder kabası. Oğlan atadan (babadan) öğrenir sofra açmayı, kız anadan öğrenir biçki biçmeyi. Oğlan dayıya, kız halaya çeker. Oğlan doğuran övünsün, kız doğuran dövünsün. Oğlan yetir, kız yetir ağır yükü sen götür. Oğlanınki oğul balı, kızınki bahçe gülü. Oğlum deli malı neylesin, oğlum akıllı malı neylesin. Oğlumu (evladımı) ben doğurdum amma gönlünü ben doğurmadım. Okka Devamı…

Ö Harfi ile başlayan atasözleri

Ö Harfi ile başlayan atasözleri

Öcün iyisi, bağışlamaktır. Öfke baldan tatlıdır. Öfke ile kalkan ziyanla (zararla) oturur. Öksüz güler mi meğer yanıla. Öksüz hırsızlığa çıkarsa ay ilk akşamdan doğar. Öksüz kuzu toklu (öveç) olmaz. Öksüz neden güler? yanılır da güler. Öksüz oğlan (çocuk) göbeğini kendi keser. Öksüz oynaşa çıkmış, ay akşamdan doğmuş. Öksüzün karnına vurmuşlar (öksüzü dövmüşler) “vay arkam” demiş. Öküz öldü, ortaklık bozuldu (bitti). Öküz, yem bitince çifte gideceğini bilir. Öküze boynuzu yük olmaz (ağır gelmez). Ölenle ölünmez. Ölme Devamı…

P Harfi ile başlayan atasözleri

P Harfi ile başlayan atasözleri

Padişahın bile arkasından kılıç sallarlar. Pahalı alan aldanmaz. Palamut çok biterse, kış erken olur. Papaz her gün pilav yemez. Para ile değil, sıra ile. Para ile imanın kimde olduğu bilinmez. Para isteme benden, buz gibi soğurum senden. Para parayı çeker. Para peşin, kırmızı meşin. Paran çoksa (borcun yoksa) kefil ol, işin yoksa şahit ol. Paran gitti mi diye sormazlar, işin bitti mi diye sorarlar. Paran varsa cümle âlem kulun, paran yoksa tımarhane yolun. Paranın gittiğine Devamı…

R Harfi ile başlayan atasözleri

R Harfi ile başlayan atasözleri

Rağbet güzel ile zenginedir. Rahat ararsan mezarda. Rahvan at kendini yorar. Ramazanda yalan söyleyenin (oruç yiyenin) bayramda yüzü kara olsun. Rençber kırk yılda, tüccar kırk günde. Rüşvet kapıdan girince insaf (iman) bacadan (pencereden) çıkar. Rüzgâr eken fırtına biçer. Rüzgâr esemeyince yaprak oynamaz (dal kımıldamaz). Rüzgâra (karşı) tüküren, kendi yüzüne tükürür. Rüzgârın önüne düşmeyen, yorulur. Rüzgârlı havanın kuytusu, yağmurlu havanın uykusu.

S Harfi ile başlayan atasözleri

S Harfi ile başlayan atasözleri

Sabah ola, hayrola. Sabah sürçen, geceye dek sürçer. Sabahın kızıllığı akşamı kış eder, akşamın kızıllığı sabahı güz eder. Sabahtan karnını doyuran, küçükken evlenen aldanmamış. Sabanın tutağına yapışan el aç kalmaz. Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır. Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas. Sabreden derviş muradına ermiş. Sabreyle işine, hayır gelsin başına. Sabrın sonu selamettir. Saç sefadan, tırnak cefadan uzar. Saçın ak mı kara mı, önüne düşünce görürsün. Sade pirinç zerde olmaz, bal gerektir kazana baba malı Devamı…

Ş Harfi ile başlayan atasözleri

Ş Harfi ile başlayan atasözleri

Şahin ile deve avlanmaz. Şahin küçük ama payını ele vermez. Şahin küçüktür ama koca turnayı havadan indirir. Şap ile şeker bir değil. Şaraptan bozma sirke keskin olur. Şaşı, çakır demektense kör de, kurtul. Şaşkın misafir, ev sahibini ağırlar. Şaşkın ördek başını bırakır, kıçından dalar. Şeytanın dostluğu darağacına kadardır. Şeytanla kabak ekenin kabak başına patlar. Şeytanla ortak buğday eken samanını alır. Şık şık (çık çık) eden nalçadır, iş bitiren akçedir. Şimşek çakmadan gök gürlemez. Şöhret afettir. Devamı…

T Harfi ile başlayan atasözleri

T Harfi ile başlayan atasözleri

Tabak sevdiği deriyi taştan taşa (yerden yere) çalar. Takke düştü, kel göründü. Talihsiz hacıyı araf’ta yılan sokar. Talihsiz hacıyı deve üstünde yılan sokar. Tamah olmasa, müflis acından ölmez. Tamah varken müflis acından ölür. Tan yeri ağarınca hırsızın gözü kararır. Tarlada çayırda, bağ bayırda. Tarlada izi olmayanın harmanda sözü (yüzü) olmaz. Tarlanın iyisi suya yakın, daha iyisi eve yakın. Tarlanın taşlısı, karının (kadının) saçlısı. Tarlanın taşlısı, kızın saçlısı, öküzün (ineğin) başlısı. Tarlayı düz al, kadını kız Devamı…

U Harfi ile başlayan atasözleri

U Harfi ile başlayan atasözleri

Uçan kuş aç kalmaz. Üçlenmemiş eken, olmamış eker. Ucuz alan, pahalı alır. Ucuz etin yahnisi yavan (tatsız) olur. Ucuzdur vardır illeti, pahalıdır vardır hikmeti. Ufak at da civcivler yesin. Uğru, kalana yanar mal sahibi gidene. Uğruluğa gitsen, insafı elden koma. Ulu ağacın gürültüsü dal ile, mutlu evin yakışığı döl ile. Ulu sözü dinlemeyen, uluyakalır. Ulular köprü olsa, basıp geçme. Ulularla urgan çekişme. Ummadığın taş baş yarar. Umut, fakirin (garibin) ekmeğidir. Uşağı işe koş, sen de Devamı…

Ü Harfi ile başlayan atasözleri

Ü Harfi ile başlayan atasözleri

Üç göç, bir yangın yerini tutar. Ürümesini bilmeyen köpek sürüye kurt getirir. Ürüyen köpek ısırmaz. Üşenenin oğlu kızı olmamış. Üşüntü köpekler mandayı paralar. Üvey, öz olmaz kemha, bez olmaz. Üveye etme, özünde bulursun geline etme, kızında bulursun. Üzüm üzüme baka baka kararır. Üzümünü ye de bağını sorma.

V Harfi ile başlayan atasözleri

V Harfi ile başlayan atasözleri

Vakit, nakittir. Vakitsiz öten horozun başını keserler. Var eli titremez. Var evi kerem evi, yok evi verem (elem) evi. Var ne bilsin yok hâlinden. Var varlatır, yok söyletir. Vardığın yer körse, sen de bir gözünü kapa. Varını veren utanmamış. Varışına gelişim, tarhana aşına bulgur aşım. Varlığa darlık olmaz. Varsa (var mı) pulun herkes kulun yoksa (yok mu) pulun dardır yolun. Vasiyet ölüm getirmez. Ver yiğidi yiğide, mevla rızkın yetire. Ver yiyeyim, ört uyuyayım gözle, canım Devamı…

Y Harfi ile başlayan atasözleri

Y Harfi ile başlayan atasözleri

Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli Ya deve ya deveci (deve üstündeki hacı) Ya devlet başa ya kuzgun leşe Yabancı koyun kenara yatar Yabancı kuşun başı kanadı altında olur Yad elde beylik sürmeden, yurtta züğürt gezme yeğdir Yağ yiyen köpek tüyünden belli olur Yağına kıymayan çöreğini yoz (kuru) yer Yağmur yağsın da varsın kerpiççi ağlasın Yakın dost uzak hısımdan yeğdir Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış Yalancının mumu yatsıya kadar yanar Yalnız kalanı kurt Devamı…

Z Harfi ile başlayan atasözleri

Z Harfi ile başlayan atasözleri

Zahirenin (çiftçinin) ambarı sabanın ucundadır Zahmetsiz rahmet olmaz Zaman sana uymazsa sen zamana uy Zararın neresinden dönülse kârdır Zayi olan koyunun kuyruğu büyük olur Zemheride sür de çalı sür Zemheride yoğurt isteyen cebinde bir inek taşır Zengin arabasını dağdan aşırır, fakir düz ovada yolunu şaşırır. Zengin arabasını dağdan aşırır, züğürt ovada yolunu şaşırır Zengin kesesini döver, züğürt dizini Zenginin horozu bile yumurtlar Zenginin malı züğürdün çenesini yorar Zenginin sermayesi kasasında, âlimin sermayesi kafasında Zeyrek kuş Devamı…

Hayırlı komşu hayırsız akrabadan iyidir

Anlamı İlgi ve iyiliklerini görmekte olduğumuz komşu ve dostlarımız, hiçbir ilgisini görmediğimiz hısımlarımızdan bize daha yakındır. Açıklaması Bazı yakınlıklar ve dostluklar akrabalık bağlarından daha kuvvetlidir. Kişilerin gerçek dostları onların her türlü yardımına koşar ve her isteklerini yerine getirmeye çalışırlar. Oysa akraba arasında bir kıskançlık, soğukluk veya ayrılık var ise ondan görülecek fayda yoktur. Hele anlaşmazlık da söz konusu ise o zaman ihtimal ki akrabalardan zarar da görülebilir. Akrabalar kan bağıyla birbirine bağlıdır ve bu bağ Devamı…

Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli

Buranın şartlarına uymalı veya buradan ayrılmalı. Verilen görev, mutlak surette yapılmalıdır. Bulunduğu çevrenin koşullarına uyum sağlayabilmeli ya da orayı terk etmelidir. Açıklaması   Verdiği öğüt Mecburi durumlarda bir işin mutlaka yapılması gerektiğini belirtmek için söylenir. İçinde geçen kelimeler ~Gütmek ~Diyar